Głównej zawartości

Komunikat alertu

Strona internetowa zdrowiewciazy.pl wykorzystuje pliki cookies. Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. Użytkownicy strony mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony. Czytaj więcej o naszej polityce cookies.

Palenie tytoniu - stymulator chorób XXI wieku

Tytoń jest znany ludziom od wieków. Majowie już 2 tysiące lat temu używali go w obrzędach religijnych. Do Europy zwyczaj palenia tytoniu przywędrował przed około 500 laty, po odkryciu Ameryki. Ale dopiero w XIX wieku, kiedy zaczęto na masową skalę produkować papierosy, rozprzestrzenił się na całym świecie.

Dym tytoniowy jest kompleksem gazowo-płynno-stałym składającym się z ponad 4 tys. związków chemicznych, które inhalowane przez palacza wywierają szkodliwe działanie na cały jego organizm. W dymie tytoniowym zawartych jest prawie 60 substancji o udowodnionym działaniu rakotwórczym.

Ze względu na obecność w dymie tytoniowym tak wielu różnorodnych substancji chemicznych, palenie papierosów odpowiedzialne jest za wzrost ryzyka występowania wielu ostrych i przewlekłych stanów chorobowych, w tym nowotworów łagodnych i złośliwych. Na podstawie badania przeprowadzonego w USA (American Cancer Society's Second Cancer Prevention) stwierdzono, że u palaczy papierosów występuje dwudziestokrotnie większe prawdopodobieństwo zgonu w średnim wieku z powodu raka płuca i trzykrotnie większe prawdopodobieństwo zgonu z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego.

Ryzyko nowotworów u palaczy

Już w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, zauważono u palaczy papierosów występowanie znacznie wyższego ryzyka zachorowania na niektóre nowotwory o ściśle określonych lokalizacjach. Silny związek przyczynowo-skutkowy między nowotworzeniem a paleniem tytoniu ustalono dla nowotworów płuc, krtani, przełyku, gardła, jamy ustnej, miedniczek nerkowych, trzustki, pęcherza moczowego. Słabszy - dla nowotworów nosa, żołądka, wargi, wątroby, szyjki macicy, przewlekłej białaczki szpikowej.

Choroby u palaczy papierosów

Oprócz chorób nowotworowych toksyczne działanie dymu tytoniowego jest odpowiedzialne za szereg schorzeń nienowotworowych. Palenie papierosów stanowi jeden z głównych, niezależnych czynników zwiększających ryzyko zachorowań na choroby układu sercowo-naczyniowego oraz na choroby układu oddechowego. Na szczególną uwagę zasługują odległe skutki działania dymu tytoniowego, oprócz działania mutagennego, rakotwórczego, zmniejszenie płodności, opóźnienie rozwoju płodu i niska masa urodzeniowa noworodków.

Nadciśnienie tętnicze (HA) należy do tych chorób przewlekłych, w których skuteczne leczenie, szczególnie niefarmakologiczne, zależy od zrozumienia istoty choroby i znajomości wpływu, jakie to postępowanie będzie wywierać na przebieg choroby. W pierwszym etapie pacjent, w sposób dla niego zrozumiały i wymierny, szuka potwierdzenia skuteczności podjętego przez niego wysiłku, jakim jest np. zaprzestanie palenia. Ale istotne jest przejście pacjenta do kolejnego etapu – zrozumienia, że celem jest przede wszystkim poprawa rokowania, wyrażona zmniejszeniem prawdopodobieństwa zawału, udaru czy zgonu. Powtarzane corocznie badani spirometryczne pozwala ocenić wydolność oddechową pacjenta i wykryć wczesne stany chorobowe, np. przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POCHP).

POChP

Choroba ta, stosunkowo mało znana przeciętnemu Polakowi, ma podłoże wieloczynnikowe, ale najczęstszą przyczyną, stwierdzoną w 95% przypadków, jest palenie papierosów. Badania populacyjne wykazały, że - w zależności od kraju - POChP występuje u 8 do 10% dorosłych powyżej 30 roku życia. W Polsce w latach 1999-2000, POChP była przyczyną około 2,6% zgonów mężczyzn i 1,3% zgonów kobiet, a współczynniki zgonów kształtowały się na poziomie 19,6/100000 (mężczyźni 28,0/100000, kobiety 11,6/100000). Zapadalność na POChP jest głównie związana z paleniem tytoniu, a ryzyko względne wynosi odpowiednio u mężczyzn i kobiet - 4,3 i 2,3.

Charakterystyczne w POCHP postępujące zmniejszanie przepływu powietrza przez drogi oddechowe (wynik reakcji płuc na dym tytoniowy, pyły i gazy) jest trudno odwracalne, jednak we wczesnych fazach choroby zaprzestanie palenia przynosi korzyści w postaci zahamowania jej rozwoju.

Opracowanie: AW-S, Instytut Medycyny Wsi

Źródło: 1. Wróblewska M, Kuna P, Dym tytoniowy a choroby układu oddechowego, Terapia 2007;4: 90-96; 2. Małgorzata Suwała, Andrzej Gerstenkorn, ”Rola pielęgniarki podstawowej opieki zdrowotnej w pierwotnej i wtórnej profilaktyce antytytoniowej”, MOiNZ, 2012, Tom 18, Nr 3, 243-246.

Fot.: © Xtremest - Fotolia.com