Głównej zawartości

Komunikat alertu

Strona internetowa zdrowiewciazy.pl wykorzystuje pliki cookies. Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. Użytkownicy strony mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony. Czytaj więcej o naszej polityce cookies.

Jak pomóc nieletniej matce?

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego co roku w Polsce blisko 20 tysięcy nastolatek rodzi dzieci. Są to ciąże nieplanowane, a młode mamy muszą mierzyć się z wieloma przeciwnościami i społecznym napiętnowaniem. Kiedy dziewczyna dowiaduje się o swojej ciąży, myśl o rozmowie z rodzicami napawa ją zwykle przerażeniem.

Nieletnia mama - szok!

Czuje się winna, że ich zawiodła i boi się konsekwencji i kar. Nie wszyscy rodzice potrafią sobie poradzić z taką zmianą w życiu rodziny. Ciąża córki odbiega od przewidywanego scenariusza. Jednak po pierwszym szoku wielu rodziców wspiera córkę. Ważne jest, by o ciąży powiedzieć jednak jak najszybciej, bo dziewczyny skrywające ciąże nie chodzą do lekarza, co może zaszkodzić zdrowiu ich i dziecka. Nastolatka w ciąży rzadko trafia do ginekologa we wczesnej ciąży. Zazwyczaj ciąża nieletniej jest już zaawansowana. To niedobrze, bo z przyczyn fizjologicznych jest to ciąża zagrożona, która często kończy się przedwczesnym porodem przez cesarskie cięcie. Lekarze zwracają też uwagę na niepokojący fakt, że dla nieletniej matki jest to jednocześnie w ogóle jej pierwsza wizyta u ginekologa.

Dziewczyna, która urodziła dziecka przed ukończeniem 18. roku życia, według polskiego prawa nie ma nad swoim dzieckiem władzy rodzicielskiej. Takie prawo matce, która urodziła, z prawnego punktu widzenia, nie przysługuje, ponieważ sama pozostaje pod władzą rodzicielską swoich rodziców. Kto więc staje się w takim przypadku opiekunem dziecka? Opiekunem prawnym zostaje w wyniku orzeczenia sądu najczęściej któreś z rodziców małoletniej. Jeżeli żadne z nich nie może lub nie chce, dziecko reprezentuje kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy.

Nieletnia matka nie może reprezentować swojego dziecka, bo nie posiada pełnej zdolności do czynności prawnych. To oznacza, że nie przysługuje jej prawo do samodzielnego składania żadnych prawnie wiążących oświadczeń do np. wyrażania zgody na uznanie ojcostwa dziecka. Zgodnie z oświadczeniem Ministra Pracy nieletnia matka może jedynie zgłaszać się z wnioskiem o przyznanie świadczeń (zasiłku rodzinnego, z opieki społecznej, becikowego,) ale każdy jej wniosek musi poparty zgodą rodzica bądź innego przedstawiciela ustawowego. Dopuszcza się również możliwość zgłoszenia urodzenia dziecka przez samą niepełnoletnią. Rodzice lub krewni nieletniej matki, którzy pragną zaopiekować się dzieckiem powinni wystąpić do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie albo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, które udziela informacji oraz wydaje opinię dotyczące zdolności danego kandydata/kandydatów do pełnienia takiej funkcji. Rodzina zastępcza, którą sąd ustanowi dla dziecka otrzymuje pomoc pieniężną na częściowe pokrycie kosztów utrzymania każdego należącego do niej dziecka.

Nieletnia matka może jednak nabyć z mocy prawa władzę rodzicielską dopiero po osiągnięciu pełnoletności. Jednocześnie sąd umorzy postępowanie opiekuńcze i zwolni opiekuna dziecka z jego dotychczasowych obowiązków.

Ciężarna uczennica

Ważna dla nieletniej matki i jej rodziców jest edukacja dotycząca praw, obowiązków w aspekcie prawnym. Dawniej ciężarne uczennice przymusowo relegowano ze szkół i przenoszono do placówek dla dorosłych. Czyniono tak, by uniknąć rzekomej demoralizacji innych uczniów. Dziś takie postępowanie dyrekcji szkoły jest niedopuszczalne. Nauka w naszym kraju jest obowiązkowa do 18 roku życia. Szkoła ma obowiązek udzielić uczennicy w ciąży urlopu oraz innej pomocy niezbędnej do ukończenia przez nią edukacji, w miarę możliwości nie powodując opóźnień w zaliczaniu przedmiotów. Oznacza to, że po urodzeniu dziecka, może bez przeszkód kontynuować naukę w tej samej szkole. Młoda mama ma również prawo przenieść się do szkoły wieczorowej lub zaocznej. Taką opcję często wybieraną dziewczęta, którym w opiece nad dzieckiem pomagają pracujący rodzice. Jeśli uczennica nie jest w stanie uczęszczać do szkoły, może wystąpić o nauczanie indywidualne. Wówczas wyznaczeni nauczyciele przychodzą do niej do domu. Ciąża nie stanowi bowiem powodu do zwolnienia z obowiązku szkolnego. Nauczyciele i pedagog szkolny często stają też w roli mediatorów między uczennicą a jej rodzicami. Mają też obowiązek poinformowania odpowiednich organów, jeśli dziewczyna ma poniżej 15 lat (współżycie z osobą poniżej 15 roku życia jest przestępstwem). Niewiele się mówi o nastoletnich ojcach.

Młodzi ojcowie nie zawsze stają na wysokości zadania i wiele dziewczyn musi wychowywać dziecko samotnie. Część z nich sama woli rozstać się z ojcem dziecka, ponieważ nie spełnia on ich oczekiwań i nie jest odpowiedzialny. Problem z bardzo młodymi ojcami polega na tym, że ich emocjonalne dojrzewanie przebiega wolniej niż u dziewcząt. Jeśli nastolatka zostaje samotną mamą, nie oznacza to, że jej dziecku nie należy się wsparcie ze strony ojca dziecka. Małoletniego ojca dziecka nie można również pozwać o alimenty, gdyż jemu również nie przysługują prawa wynikające z posiadania władzy rodzicielskiej. Kierując pozew o alimenty, młodociana matka pozywa więc przedstawicieli ustawowych ojca własnego dziecka. Alimenty w tym wypadku jego rodzice.

Odrzucone przez grupę

Często nieletnie matki są odrzucone przez swoją grupę rówieśniczą. Nie ma ona czasu na imprezy, zmaga się z całkowicie innymi problemami, ma inne priorytety. Musi godzić naukę z opieką nad niemowlęciem, co bywa niezwykle trudne. W tak trudnej sytuacji często okazuje się, że nie ma już koleżanek ani przyjaciół. Jest niezwykle ważne i istotne, aby rodzice i odpowiednie instytucje udzieliły nieletniej matce różnego rodzaju wsparcia począwszy od wsparcia emocjonalnego, poprzez informacyjne, instrumentalne, duchowe aż po rzeczowe. Wsparcie emocjonalne jest to przekazywanie w toku interakcji emocji podtrzymujących, uspakajających, odzwierciedlających troskę, pozytywne ustosunkowania do osoby wspieranej.

Wsparcie informacyjne (nazywane również poznawczym) to wymiana w toku interakcji takich informacji, które sprzyjają lepszemu zrozumieniu sytuacji, położenia życiowego i problemu. Wsparcie instrumentalne to rodzaj instruktażu polegającego na przekazywaniu informacji o konkretnych sposobach postępowania; może to być także forma modelowania skutecznych zachowań zaradczych. Wsparcie rzeczowe (materialne) to świadczona pomoc materialna, rzeczowa, finansowa, ale także bezpośrednie fizyczne działanie takie jak: przekazywanie środków do życia, dożywianie, udostępnianie schronienia, mieszkania, zaopatrzenie w lekarstwa itp. Wsparcie duchowe dotyczy związane jest z sensem życia i odnosi się do sfery egzystencji.

Co można zrobić, aby nieletnie macierzyństwo nie stanowiło dla dziewczyny sytuacji zagrożenia i nie pozostawiło samych tylko negatywnych przeżyć i wspomnień z okresu i tak krótkiego dzieciństwa. Przede wszystkim należy otoczyć ją opieką i stworzyć przychylną atmosferę, nauczyć młodocianą matkę radzenia sobie w zaistniałej sytuacji. Wspieranie młodocianych matek w sytuacji zniechęcenia, rozbudzanie wrażliwości na potrzeby i reakcje dziecka, uczenie ich umiejętności obdarzania dziecka czułością, stwarza szanse rozwinięcia w nich tożsamości macierzyńskiej i zaciera nieprzyjemne wspomnienia okresu dzieciństwa.

Fot.: © Fotolia.com