Głównej zawartości

Komunikat alertu

Strona internetowa zdrowiewciazy.pl wykorzystuje pliki cookies. Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. Użytkownicy strony mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony. Czytaj więcej o naszej polityce cookies.

Jak chronić dzieci przed dymem tytoniowym?

Dzieci bardzo wcześnie mają kontakt z dymem tytoniowym, często jeszcze przed urodzeniem. W Polsce 40% kobiet pali tytoń przed zajściem w ciążę, w czasie ciąży, a nawet po porodzie. Dodatkowo, 22% ciężarnych jest narażonych na codzienne wdychanie dymu tytoniowego w domu.

Dzieje się tak mimo tego, że zdecydowana większość ciężarnych (80%-90%) uznaje aktywne palenie tytoniu lub przebywanie w zadymionym środowisku za istotny czynnik ryzyka zdrowotnego dla rozwijającego się płodu. Niemniej, im większa jest świadomość ciężarnych na temat szkodliwości narażenia na dym tytoniowy, tym rzadziej podejmują one ryzyko palenia tytoniu. Niepalenie w ciąży, a także nie narażanie ciężarnej i małego dziecka na dym tytoniowy jest jednym z najważniejszych zaleceń dla osób, które chcą chronić swoje dzieci przed poważnymi problemami zdrowotnymi wieku dziecięcego i dorosłego.

Nasze dzieci wdychają najwięcej dymu na świecie

Narażenie dzieci w Polsce na dym tytoniowy należy do najwyższych na świecie. Międzynarodowe badanie Global Youth Tobacco Survey pokazuje, że na świecie około 44% dzieci w domu, a 54% w miejscach publicznych było narażonych jeszcze kilka lat temu na dym tytoniowy. W Polsce odsetki te były znacznie wyższe (74% i 90%). Szkody zdrowotne u dzieci wynikające z biernego narażenia na dym tytoniowy są w Polsce i innych krajach Europy Środkowo-Wschodniej kilkanaście razy wyższe niż w Europie Zachodniej. Wyeliminowanie palenia z miejsc publicznych oraz niepalenie w obecności dzieci w domu jest kolejnym skutecznym narzędziem ochrony zdrowia dzieci.

Dzieci też mogą się uzależnić!

Nikotyna jest bardzo silną substancją psychoaktywną, od której mogą uzależnić się nie tylko dorośli, ale także dzieci. W przypadku dzieci kontakt z nikotyną jest często wymuszony przez dorosłych, np. kiedy matka pali w czasie ciąży lub w obecności dziecka. Wiele dzieci rodzi się z objawami uzależniania od nikotyny. Starsze dzieci, obserwując palących rodziców lub nastolatków, często modelują ich zachowania i rozpoczynają palenie. Palenie tytoniu jest ciągle w Polsce w wielu środowiskach normą społeczną, a w grupach rówieśniczych także elementem socjalizacji.

W "sprzyjających" warunkach dzieci mogą uzależnić się od tytoniu w przeciągu paru tygodni. Pomagają im w tym niskie ceny papierosów, łatwy dostęp do wyrobów tytoniowych na rynku oraz nowe wyroby tytoniowe, które uatrakcyjniają palenie (np. papierosy w opakowaniu przypominającym szminkę lub tzw. e-papierosy) lub wzmacniają uzależnienie od nikotyny (np. papierosy mentolowe). Dzieci muszą być świadome, że nikotyna jest narkotykiem, palenie jest bardzo niebezpieczne dla ich zdrowia, a moda na palenie odchodzi do przeszłości.

Jak ograniczyć dostęp do papiersów dla dzieci?

Ceny wyrobów tytoniowych powinny być na poziomie stanowiącym barierę dostępu dla nastolatków. Z rynku powinny zostać wyeliminowane wszystkie wyroby tytoniowe, których skład i forma opakowania mogą skłaniać dzieci do palenia, a także produkty, które imitują wyroby tytoniowe. Najlepiej, aby reklama tytoniu była całkowicie zakazana (jak w Tajlandii), paczki papierosów zostały pozbawione logotypów firm tytoniowych (jak w Australii), a w punktach sprzedaży paczki papierosów nie były wystawiane na widok publiczny (jak w Islandii). Większość ww. regulacji jest wymagana lub zalecana przez Ramową Konwencję ds. Ograniczenia Używania Tytoniu, którą Polska ratyfikowała w 2004 r. i jest zobowiązana do jej przestrzegania. Niestety, nie wszystkie zapisy Konwencji zostały do tej pory wprowadzone w życie w Polsce.

Rodzice i ich rola w profilaktyce palenia

W ograniczeniu epidemii palenia tytoniu wśród dzieci kluczową rolą muszą jednak odegrać rodzice. Zapobieganie paleniu przez dzieci bez pomocy rodziców (opiekunów) jest niemożliwe. To samo dotyczy leczenia nastolatków z uzależnienia od tytoniu. Bardzo ważną rzeczą są postawy rodziców wobec własnego palenia i palenia przez nastolatków. Ograniczenie palenia przez dzieci i młodzież nie zakończy się sukcesem, jeśli rodzice będą palić, w szczególności w obecności dzieci. Najlepiej, aby środowisko domowe dziecka było całkowicie wolne od dymu tytoniowego. W Polsce rodzice rozumieją to coraz lepiej, ale proces zmiany ich zachowań przebiega bardzo powoli, zwłaszcza tam, gdzie trudno wesprzeć go regulacjami prawnymi (w domu).

Fot.: © Frédéric Boutard - Fotolia.com

Zalecane piśmiennictwo:

  1. Baska T, Sovinová H, Németh A, Przewozniak K, Warren CW, Baskova M; Czech Republic, Hungary, Poland and Slovakia GYTS Collaborative Group. Environmental tobacco smoke of youngsters in Czech Republic, Hungary, Poland and Slovakia--findings from the Global Youth Tobacco Survey (GYTS). Int J Public Health. 2007;52(1):62-6
  2. Framework Convention on Tobacco Control. World Health Organization, Geneva 2003 (polski tekst Konwencji na stronie Ministerstwa Zdrowia: http://www.mz.gov.pl/wwwmz/index?mr=m9&ms=&ml=pl&mi=91&mx=0&ma=18876)
  3. International Agency for Research on Cancer (IARC). Evaluating the effectiveness of smoke-free policies. Handbooks of Cancer Prevention: Tobacco Control. Vol. 13. Lyon 2009
  4. Preventing Tobacco Use Among Youth and Young Adults. A Report of the Surgeon General. Atlanta, Georgia: U.S. Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health, 2012
  5. Zatoński W, Radzikowska M, Przewoźniak K. (opr.). Jak rozmawiać o nałogu palenia papierosów z kobietami w ciąży z grup „wysokiego ryzyka”? Tom 1 i 2. Wydanie IV zmienione i uaktualnione. Centrum Onkologii-Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie, Warszawa 2003